8. Baada ya Kuitikia “Aamiyn”, soma sura nyingine au sehemu ya sura yoyote lakini bora ni kusoma sura kamili. Hiyo ndiyo swala ya Mtume kama alivyotupokelea Abuu Qataadah-Allah amwie radhi- “Kwamba Mtume Rehema na Amani zimshukie- alikuwa akisoma katika swala ya Adhuhuri katika rakaa mbili za mwanzo Ummul Kitaab (Al-hamdu) na sura mbili (nyingine) na katika zile rakaa mbili nyingine (za mwisho akisoma) Ummul-Kitaab pekee …” Bukhariy

9. Kisha nyanyua vitanga vyako mpaka mkabala wa mabega na uende rukuu il-hali ukisema ALLAHU AKBAR, na kufanya hivyo ni kuitii kauli ya Mola wako isemayo “MLIYOAAMINI! RUKUUNI NA SUJUDUNI NA MWABUDUNI MOLA WENU NA FANYENI MEMA ILI MPATE KUFAULU” [22:77]. Katika rukuu weka vitanga vyako magotini, nyoosha mgongo wako na utulizane. Hivi ndivyo alivyosema Mtume wako-Rehema na Amani zimshukie- wakati alipokuwa akimfundisha swala yule mtu aliyekuwa akiswali sivyo, akamwambia : …Halafu rukuu mpaka utulizane il-hali umerukuu …” Bukhaariy. Ama uwekaji wa vitanga magotini, imepokelewa kwa Saalim Al-Barraad Al-kuufiy amesema : Tulimwendea Abu Mas-oud, tukamwambia : -Tuhadithie kuhusiana na swala ya Mtume wa Allah-Rehema na Amani zimshukie, akasimama mbele yetu akakabbbir, aliporukuu akaweka vitanga vyake juu ya magoti yake na vidole vyake akaviweka chini ya hapo …” Nasaai. Ukishatulizana katika rukuu ndipo useme mara tatu au zaidi : SUBHAANA RABBIYAL-ADHIIM. Hii ndiyo swala ya Mtume kama ilivyopokelewa kutoka kwa Hudhayfah Ibn Al-yamaan – Allah amwie radhi – amesema : “Niliswali pamoja na Mtume wa Allah – Rehema na Amani zimshukie – aliporukuu akawa akisema : SUBHAANA RABBIYAL-ADHIIM … Muslim na Ibn Hibbaan.

10. Baada ya Kukamilisha rukuu, inuka kutoka rukuu il-hali ukisema SAMIA’-LLAHU LIMAN HAMIDAH na usimame ukiwa umetulizana. Hayo ndiyo mafundisho ya Mtume – Rehema na Amani zimshukie – alipomfundisha yule mtu aliyekuwa akikosea katika swala yake : “… Kisha rukuu mpaka utulizane hali ya kurukuu, kisha inuka mpaka utulizane hali ya kusimama …” Ibn Maajah. Kisha ukilingana sawa hali ya kusimama sema katika itidali hiyo RABBANAA LAKAL-HAMDU. Haya yote yamepokewa kutoka kwa Abuu Hurayrah – Allah amuwie Radhi - : “… Kisha husema SAMIA’L-LAHU LIMAN HAMIDAH wakati anpounynanyua uti wa mgongo wake kutoka rukuu, kisha husema naye akiwa amesimam : RABBANAA LAKAL-HAMDU …” Bukhaariy

11. Halafu poromoka kwenda kusujudu il-hali ukisema (Allahu Akbar), usujudu kwa viungo saba. Hakikisha uso, vitanga (viwili) magoti (mawili) na miguu (nyayo mbili) vyote hivi viguse ardhi (busati/mkeka). Kusujudu kunatokana na kauli ya Mtume-Rehema na Amani zimshukie-wakati akifundisha swala : “..kisha usujudu mpaka utulizane hali ya kusujudu …” Bukhariy na Muslim.

Ama kuhusiana na viungo vinavyohusika na sijida, imepokelewa na Ibn Abbaas – Allah awawiye radhi – kwamba Mtume wa Allah – Rehema na Amani zimshukie – amesema : “Nimeamrishwa kusujudu juu ya viungo saba, juu ya paji la uso, akaiashiria pua yake kwa mkono (kidole) na mikono (miwili) na magoti (mawili) na ncha (za vidole) vya miguu …” Bukhaariy na Muslim. Ukishatulizana katika sijida sema : SUBHAANA RABBIYAL-A’LA mara tatu au zaidi. Hivyo ndivyo alivyoswali Mtume wa Allah kama anavyotueleza Hudhayfah Ibn Al-yamaan –Allah amuwie radhi – “Niliswali pamoja na Mtume wa Allah – Rehema na Amani zimshukie- aliporukuu akawa akisema : SUBHAANA RABBIYAL-ADHIIM kisha akasujudu na akasema : SUB-HAANA RABBIYAL-A’LA ..” Muslim.

Pia imethibiti kwamba wakati mwingine Mtume wa Allah – Rehema na Amani zimshukie – alikuwa akisema katika sijida yake : SUB-HAANA RABBIYAL-A’LA WA BIHAMDIH na katika rukuu (akisema) SUB-HAANA RABBIYAL-ADHIM WABIHAMDIH. Hivyo ndivyo alivyopokea Daaruqutwniy.

12. Kisha inuka kutoka sijida il-hali ukisema (Allahu Akbar) ukae kitako mkao wa iftiraashi na useme : ALLAHUMMAGHFIR LII WARHAMNII WA A’AFINIY WAHDINII WARZUQNII Hivyo ndivyo alivyoelekeza Mtume wa Allah – Rehema na Amani zimshukie - : “…Kisha usujudu mpaka utulizane hali ya kusujudu, halafu inuka mpaka itulizane hali ya kukaa …Bukhariy na Muslim.

Ama dhikri hiyo ya kitako inatokana na ile hadithi ya Ibn Abbaas – Allah awawie radhi – amesema : “Alikuwa Mtume wa Allah – Rehema na Amani zimshukie – akisema baina ya sijida mbili : ALLAHUMAGHFIR LII WARHAMNII WA A’FINIY WAHDINIY WARZUQNIY” Abu Daawud, Tirmidhiy na Muslim. Na katika riwaya ya Baihaqiy kuna ziada : WAJBURNIY WARFA’NIY.

Kisha sema Allahu Akbar huku ukienda kusujudu sijida ya pili kama ulivyosujudu ile ya kwanza. Sijida hii ya pili imo katika ile kauli ya Mtume – Rehema na Amani zimshukie – “…Kisha sujudu mpaka utulizane hali ya kusujudu (sijida ya kwanza), halafu inuka mpaka utulizane hali ya kukaa (kitako baina ya sijida mbili), kisha sujudu (tena) mpaka utulizane hali ya kusujudu (sijida ya pili) … Bukhariy na Muslim.

Kwa kufuata utaratibu huu tulioutaja, mpaka hapo itakuwa imetimia na kukamilika rakaa ya kwanza. Sasa inuka kutoka kutoka sijida il-hali ukisema Allahu Akbar mpaka usimame wima tayari kuanza rakaa ya pili. Hii rakaa ya pili utaiswali kama ulivyoiswali ile ya kwanza. Isipokuwa katika hii rakaa ya pili hakuna tena kuleta nia ya Iftitaahi (Dua ya ufunguzi). Kadhalika rakaa hii ya pili isiwe ndefu kama ile ya kwanza, hivi ndivyo ilivyopokelewa kutoka kwa Abuu Qatadah – Allah amuwie radhi - : “…na akiitwawilisha (akirefusha) katika rakaa ya kwanza asivyotwawilisha katika rakaa ya pili …”Bukhaariy.

13. Baada ya kutoka katika sijida ya pili ya rakaa ya pili, kaa kitako usome tashahudi ya kwanza ikiwa swala uiswaliyo ni ya rakaa tatu au au nne kama Magharibi na Isha. Hivi ndivyo iliyopokelewa katika hadithi ya yule mtu aliyekuwa akiswali sivyo ndivyo, Mtume – Rehema na Amani zimshukie – akamwambia : “…utakapokaa kitako katikati ya swala, basi tulizana na (ukae mkao wa Iftiraashi) ulitandike paja lako la kushoto, kisha ulete tashahudi …” Abu Daawoud. Na tashahudi ni kama ilivyopokelewa kutoka kwa Ibn Abbaas – Allah awawie radhi – kwamba yeye amesema : Alikuwa Mtume wa Allah – Rehema na Amani zimshukie – akitufundisha Tashahudi kama anavotushinda sura ya Qur-ani, alikuwa akisema : ATTAHIYYATU ALMUBARAKATU, ASSWAALAWATU ATTAYIBAATU LILLAHI, ASSALAAMU ALAYKA AYYUHANNABII WARAHMATULLAHI WABARAKATUH, ASSALAAMU ALAYNA WA A’LAA IBADILLAHI SSWALIHIIN, ASH-HADU AN LAA ILAHA ILLALLAH, WA ASH-HADU ANNA MUHAMMADAN RASULULLAH” Muslim

Baada ya kumaliza kusoma tashahhudi kama ilivyopokewa kutoka kwa Bwana Mtume, sasa inuka huku ukisema Allahu Akbar, uiinue mikono yako mkabala wa mabega, funga swala. Hivi ndivyo ilivyopokelewa kutoka kwa Abuu Humayd As-saaidiy : “ … Kisha hukabiri anapoinuka kutoka katika rakaa mbili (za mwanzo) na huinyanyua mikono yake mpaka mkabala wa mabega yake …” Abu Daawoud.

Swali rakaa ya tatu na ya nne kama rakaa mbili za mwanzo. Lakini katika rakaa mbili hizi za mwisho baada ya Al-hamdu husomi sura nyingine wala husomi Al-hamdu kwa sauti ikiwa swala uiswaliyo huswaliwa kwa kutoa sauti.

14. Baada ya sijida ya pili ya rakaa ya tatu ya swala ya Magharibi au sijida ya pili ya rakaa ya nne ya swala za adhuhuri, alasiri, na ishaa., kaa mkao wa tawaruki na usome tashahudi ya mwisho. Lete tashahudi kama tulivyokwisha itaja, halafu umswalie Bwana Mtume kabla ya kutoa salamu. Kumswalia Bwana Mtume ndani ya swala na kulitekeleza agizo la Allah : HAKIKA ALLAH ANAMSWALIA MTUME (anamteremshia rehema) NA MALAIKA WAKE WANAMSWALIA (wanamuombea dua). BASI, ENYI MLIOAMINI MSWALIENI (Mtume, muombeeni rehema) NA MUOMBEENI AMANI” [33:56]. Imepokelewa kutoka kwa Abdulrahman ibn Abiy Laylaa, amesema : Nilikutana na Ka’bu ibn Ujrah akaniambia : Je, nikupe hidaya (zawadi) niliyoisikia kutoka kwa Mtume –Rehema na Amani zimshukie - ? Nikasema : Kwani, nipe, akasema : Tulimuuliza Mtume wa Allah – Rehema na Amani zimshukie – tukasema : Ewe Mtume wa Allah, tukuswalieni vipi enyi Ahlul-bayti, kwani Allah ametufundisha jinsi ya kukuombeeni amani. Akasema (Mtume) : “Semeni : ALLAHUMMA SWALLI ALAA MUHAMMAD WA A’LAA  AALI MUHAMMAD KAMAA SWALLAYTA ALAA IBRAHIM WA A’LAA AALI IBRAHIM INNAKA HAMIDUN MAJIID. ALLAHUMMA BAARIK ALAA MUHAMMAD WA A’LAA  AALI MUHAMMAD KAMAA BAARAKTA ALAA IBRAHIM WA A’LAA AALI IBRAHIM INNAKA HAMIDUN MAJIID. Bukhaariy, Muslim na Baihaqiy.

15. Kisha toa salamu kwa kusema : ASSALAAMU ALAYKUM WARAHMATULLAH huku ukigeukia kuliani na toa salamu ya pili huku ukigeukia kushoto. Imepokelewa na Bi Aysha – Allah amwie radhi – amesema : “Alikuwa Mtume wa Allah – Rehema na Amani zimshukie – akiifungua swala kwa Takbiyrah na kuikhitimisha kwa salamu.” Abu Daawoud na Baihaqiy. Imepokelewa kutoka kwa Sa’d ibn Abiy Waqqaaswi – Allah amuwie radhi- amesema : “Nilikuwa nikimuona Mtume wa Allah – Rehema na Amani zimshukie – akitoa salamu kuliani na kushotoni kwake mpaka nikiuona weupe wa kitefute (shavu) chake.” Muslim.

Imepokelewa kutoka kwa Ibn Mas-oud – Allah amwie radhi – amesema : “Sijasahau mambo, kwani mimi bado sijaisahau utoaji salamu wa Mtume wa Allah – Rehema na Amani zimshukie – kuliani na kushotoni kwake : ASSALAAMU ALEYKUM WARAHMATULLAH ASSALAAMU ALEYKUM WARAHMATULLAH. Ibn Hibbaan na wengineo.

Hiyo ndio swala ya Mtume na kwa kuswali hivyo utakuwa umeikubali na kuitekeleza kivitendo kauli na agizo la Mtume : “Swalini kama mlivyoniona mimi nikiswali” Bukhariy.

HITIMISHO (KIJALIZO):

Huenda wewe msomaji wetu mpenzi ukawa unajiuliza kama wanavojiuliza wengine na kusema : Allah-Subhanahu Wa Ta’ala anasema  ndani ya Qur-ani : “…BILA SHAKA SWALA HUMZUILIYA (huyo mwenye kuswali na) MAMBO MACHAFU NA MAOVU …” [29:45].

Ikiwa ndivyo hivi, mbona tunawaona baadhi ya watu wanaswali kila siku na bado wana mambo machafu na maovu ?! Tabia zao mbaya, maneno yao machafu na mienendo yao miovu !